آموزش آنلاین برگرفته از دوره هایی آموزشی هست که به وسیله مراکز آموزشی آنلاین برگزار می شود. آموزش آنلاین که از طریق فضای مجازی صورت می گیرد با دوره های آموزشی حضوری که در مدارس و فضای فیزیکی انجام می پذیرد متفاوت است.

آموزش از راه دور با توسعه ی شبکه ی جهانی وب (world wide web) در دهه ۱۹۹۰ پیشرفت چشمگیری داشته است. مؤسسات و مراکز آموزشی که در زمینه آموزش آنلاین نیز فعالیت می کنند، از سیستم ها و فناوری های نوین دیجیتال استفاده می کنند.

همزمان که نظریه ها درباره نحوه آموزش آنلاین در حال تکامل است، ابزار های کمک آموزشی برای ارائه آموزش مجازی هم در حال تغییر هستند. شاید اولین سوالی که ذهن شما را به خود مشغول کند این باشد که اولین دوره از آموزش آنلاین چه زمان و چگونه  بوده است؟

اولین دوره ی یادگیری آنلاین از دهه ۱۸۰۰ آغاز شد و بسته های آموزشی از طریق پست دردسترس دانشجویانی که امکان حضور در دانشگاه نداشتند قرار می گرفت. یک قرن بعد با بهبود فناوری ارتباطی، آموزش مجازی از طریق امواج رادیویی صورت گرفت. چند سال بعد یک دانشگاه در انگلیس تأسیس شد که با اولین ایستگاه رادیویی مجوز پخش دوره های آموزشی را کسب کرد.

مدتی بعد امکان دسترسی به آموزش آنلاین از طریق اختراع تلویزیون حاصل شد و همین امر موجب شد تلویزیون در بین عموم مردم جایگاه ویژه ای پیدا کند. آموزش آنلاین را دانشگاهی در کالیفرنیا با برگزاری کنفرانس هایی که با هدف آموزش مدیران به صورت مجازی،  به دنیا معرفی کرد.

چند سال بعد دانشگاه های دیگر نیز دوره های آموزشی خود را از طریق  اولین مرورگر که توسط دانشگاه ایلینویز ایجاد شده بود به وسیله ی اینترنت برگزار کردند و موجب شکوفایی آموزش آنلاین شدند. این کلاس ها در اواخر شب از طریق ماهواره و به وسیله سیستم کامپیوتر به صورت آنلاین برگزار می شد.

در سال ۱۹۹۶ بیل رابی تعدادی از ابزارهای لازم برای ایجاد کلاس آنلاین و بار گذاری تکالیف و سایر امکانات دیگر را فراهم کرد تا سیستم آموزش آنلاین تکامل یابد و در برقراری ارتباط بین دانشجو و اساتید و برگزاری کنفرانس های آموزشی و غیر اموزشی و سخنرانی ها سهولت حاصل شود.

از سال ۲۰۰۰ دانش آموزان در دوره های آموزش آنلاین ثبت نام کردند و در سال ۲۰۰۸دوره های آموزش آنلاین ۲۰% افزایش ثبت نام داشت و این روند افزایشی ادامه داشت تا جایی که در سال ۲۰۱۳، ۳۰% از دانش اموزان دبیرستان دوره های آنلاین را به آموزش حضوری ترجیح داده و ثبت نام روند صعودی داشت. در سال ۲۰۲۰ پاندمی کرونا سیستم آموزش جهانی را به سمت مجازی شدن سوق داد.

 

 

محیط آموزش آنلاین نسبت به آموزش حضوری از نظر موقعیت مکانی برای دانش آموزان و اساتید انعطاف پذیری بیشتری دارد. برای برگزاری دوره آموزشی نیز از پلتفرم های آنلاین استفاده می شود. آموزش محتوای درسی در دوره های آنلاین می تواند در دو صورت آنلاین و آفلاین ارائه شود.

آموزش مجازی آفلاین به گونه ای است که کاربران یا دانش آموزان و اساتید به طور همزمان و آنلاین در کلاس حضور فعال ندارند، اما برای استفاده از محتوای درسی از پلتفرم منحصر به مرکز آموزشی خود استفاده می کنند همچنین سوالات،  پاسخ آنها و تکالیف خود را از طریق ایمیل و ارسال پیام مکاتبه می کنند.

از مزایای یادگیری آفلاین فرصت بیشتر دانش آموزان برای ارائه پاسخ به سوالات و تحقیق بیشتر در مورد مطالب درسی ارائه شده و یادگیری بیشتر است.اما از طرفی این نوع آموزش از راه دور که به صورت آفلاین برگزار می شود، سبب شده دانش آموزان حس دوری بیشتری از فضای آموزشی را داشته باشند.

در مقابل آموزش مجازی که به صورت آنلاین برگزار می شود همه ی دانش آموزان به طور همزمان از طریق اتصال به پلتفرم های مجازی در کلاس حضور پیدا می کنند و می توانند با هم از طریق چت ویدئویی ارتباط تصویری برقرار کنند. آموزش آنلاین و برگزاری کلاس های کلاسهای مجازی از طریق برنامه های دیجیتالی که با نام کلی LMS  گفته می شود، انجام می گیرد.

در ادامه به این مطلب می پردازیم که واژه LMS مخفف چه کلمه و به چه معناست و در آموزش آنلاین چه نقشی را ایفا می کند.

این واژه در واقع مخفف کلمه ی «Learning Management Sistem»  و به معنای سیستم مدیریت یادگیری هست که مختص به آموزش های آنلاین به کار گرفته می شود.این نرم افزار را ۹۹% کالج ها و دانشگاه ها برای آموزش و یادگیری دانش آموزان استفاده می شود. ۸۳% دانش آموزان برای شرکت در کلاس های آنلاین از نرم افزارهای آموزش آنلاین بهره می گیرند.

در میان شرکت های تجاری نیز ۷۷%  موسسات از این سیستم دیجیتالی برای برگزاری جلسات و کنفرانس های تجاری استفاده می کنند. بازتاب این تغییرات حاکی از آن است که ۱۵% این موسسات برای کاهش هزینه های ناشی از پلتفرم های قدیمی به دنبال ارتقای نرم افزارهای مورد استفاده خود هستند.

در نگاه کلی با توجه به نظرسنجی ها از اساتید و دانشجویان، در واقع سطح رضایت بالایی را می توان از استفاده ی این نرم افزارهای آموزشی آنلاین شاهد بود. در مقابل اگر درصد کمی هم نارضایتی اعلام شده باشد ناشی از آن است که شاید امکان تعاملات میان دانش آموزان و اساتید در کلاس مجازی کمرنگ تر از کلاس حضوری باشد.

این نرم افزار قابل دسترس ابزار مناسبی برای بایگانی و نگهداری محتوای آموزشی و مستندات درسی به شمار می آیند، که نسل بعدی آن با تغییرات چشمگیر پاسخگوی تمام نیازهای آموزش آنلاین اعم از تعاملات و بحث های گروهی ، ارزیابی محتوای آموزشی و … می باشد.

نظریه های مختلفی در مورد آموزش مجازی توسط نظریه پردازان آموزشی ارائه شده است، که به طور کل حول محور اهمیت یادگیری موثر هستند.بسیاری از روانشناسان معتقدند که اگر به دنبال آن باشیم تا یادگیری اتفاق بیوفتد باید محتوای آموزشی برای دانشجو یا دانش آموز معنا دار باشد.این مهم زمانی اتفاق می افتد که یادگیری مشارکتی در فضای آموزشی مانند کلاس درس برجسته باشد.

منظور از یادگیری مشارکتی در واقع اهمیت بحث و تعامل گروهی بین اساتید و دانش آموزان در مورد مبحث اموزشی است که می تواند تا حد زیادی مباحث درسی را روانتر در ذهن یادگیرنده جای دهد.نظریه هایی که در مورد آموزش از راه دور توسط نظریه پردازان ارائه می شود را می توان در ۴ دسته کلی تقسیم بندی کرد:

۱: نظریه آموزش از طریق مطالعه
۲: نظریه آموزش از طریق اینترنت،  شبکه وب، تکنولوژی های مختلف آموزشی
۳: نظریه آموزش از طریق تعاملات و ارتباطات
۴: اشاعه تعالیم فلسفی و تربیتی

اما نظریه های هم ارزی آموزش در این باره اشاره میکند که طراح آموزشی باید برنامه آموزشی مناسبی که در برگیرنده این ۴ اصل باشد برای همه دانش آموزان به طور یکسان در نظر داشته باشد. امروزه عموم مردم شاهد غالب بودن آموزش آنلاین بر دیگر انواع سبک های آموزشی هستند، به همین دلیل برای آماده سازی این محیط آموزشی ۵ توصیه را لازم به ذکر دانستیم که با رعایت آن تحولی نو در آموزش مجازی ایجاد می شود.

۱: محیط آموزش را با روش های خلاقانه جذاب کنید.

۲: دانش آموزان را به بحث در مورد افکار و اعتقاداتشان ترغیب کنید.

۳: از راهبرد های آموزشی در جهت ارتقای مشارکت دانش آموزان در کلاس استفاده کنید.

۴: در مورد مشکلات واقعی در جامعه ی امروز و نابرابری های اجتماعی اشاره کنید و در این مورد در کلاس بحث و تعامل داشته باشید.

۵: دانش آموزان را تشویق به تامل درباره ی راه حل مناسب و عملگرایانه کنید.

برای موفقیت در آموزش آنلاین لازم است ۴ اصل اساسی را ضمن آموزش رعایت کنید.

۱: دانش آموزان و دانشجویان باید در کلاس حضور فعال داشته باشند.

۲: تعلیم دهندگان آموزش باید به دنبال زمینه سازی برای مشارکت دانش آموزان در طول دوره آموزش باشند.

۳: تعامل بین دانش آموزان و اساتید فضای کلاس را منعطف تر و حس انزوا را از دانش آموزان دور می کند.

۴: مطلب آموزشی باید با واقعیت تطبیق داشته باشد تا برای دانش آموز قابل فهم و درک باشد.

معلمان قبل از برگزاری کلاس های مجازی باید از لحاظ علم فناوری آموزش کامل دیده باشند تا بتوانند فناوری و آموزش را در دوره های آموزشی ترکیب کنند. دبیران باید توانایی مدیریت زمان و ترغیب دانش آموزان در بحث های آموزشی و تشویق فراگیران به تسهیل داده های آموزشی را داشته باشند.

برای تحقق این اهداف معلمان و اساتید می توانند یه اتاق هم فکری و غیر درسی ایجاد کنند و با تعیین  پروژه های گروهی، آموزش از راه دور را برای دانش آموزان به نحوی جذاب تر کنند.این عمل می تواند تا حد زیادی به مشارکت فعال دانش آموزان کمک کند. برخلاف دوره های آموزشی حضوری قبل از شروع کلاس های آنلاین محتوای آموزشی باید آماده و تدوین شود تا برای دانش آموزان ارسال شود.

جامعه ای که با در اختیار قرار دادن ابزار های جست و جوی اطلاعات و فناوری های دیجیتال به روز به دانش آموزان و معلمان روی آنها سرمایه گذاری می کنند، بی شک می تواند بر جهان تسلط داشته باشند.